Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Co warto wiedzieć o gospodarce

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Dorota Kazimierczak | 2015-06-17 15:03:02
chorwacja, pkb, bezrobocie, inflacja, gospodarka

Chorwacka gospodarka stoi usługami, sektor ten przysparza ok. 60 proc. PKB, z tego ok. 15 proc. przynosi turystyka. Niestety 2014 rok nie był udany, to szósty kolejny rok recesji w tym kraju.

 

 

PKB Chorwacji ustawicznie maleje i mimo optymistycznych zapowiedzi rządu oczekującego w 2015 r. wzrostu PKB o 0,5 proc., większość instytucji międzynarodowych ocenia, że 2015 r. będzie już siódmym rokiem z rzędu recesji chorwackiej gospodarki. Minimalnego wzrostu w wysokości 0,2 proc. spodziewa się HNB i Komisja Europejska. Natomiast sceptyczni pozostają analitycy bankowi, którzy przewidują spadek chorwackiego PKB o 0,5 proc. Według Economist Intelligence Unit Chorwacja będzie w 2015 r. jedyną gospodarką UE z negatywnym wzrostem PKB.
 

źródło: Bank Światowy

 

Prognoza Chorwackiego Urzędu Statystycznego (DZS) wskazywała w trzecim kwartale 2014 r. spadek chorwackiego PKB o 0,5 proc. Oznaczałoby to, że to 12. z rzędu kwartał z ujemnym rocznym wskaźnikiem wzrostu. Analitycy HNB uważali, że wskaźnik wzrostu za cały rok 2014 spadnie o 0,5 proc.

 

Poziom i dynamika chorwackiego PKB w latach 2009-2014

 

 

 

2009 r.

2010 r.

2011 r.

2012 r.

2013 r.

3Q2014

PKB w cenach bieżących (mld euro)

44,8

44,5

44,4

43,9

43,5

b. d.*

PKB, realne stopy wzrostu (%)

-6,9

-2,3

-0,2

-2,0

-1,0

-0,5

Żródło Chorwacki Urząd Statystyczny *brak danych

 

W listopadzie 2014 r. bezrobocie osiągnęło 19,2 proc. (według DZS, oraz 16,6 proc. wg Eurostatu). Wśród osób młodych bezrobocie w trzecim kwartale 2014 było na poziomie 42 proc. Konsekwencją tego jest m.in. polaryzacja gospodarcza społeczeństwa.

 

 

źródło: Bank Światowy

 

Udział turystyki w PKB Chorwacji wynosi ok. 17 proc. (dane z 2013 r.). Przy spadku PKB i wysokim bezrobociu oraz niekonkurencyjnej produkcji przemysłowej rząd duże znaczenie przywiązuje do sektora turystycznego. W 2014 r. Chorwację odwiedziło ok 12,1 mln turystów zagranicznych (liczba noclegów – 67,7 mln.). Najwięcej turystów przybyło z Niemiec, Włoch, Słowenii, Austrii, Czech i Polski.

 

Po wzroście przyjazdów polskich turystów do Chorwacji od 2011 r. (9 proc. wzrost w 2011 r. i 17 proc. w 2013 r. w porównaniu z 2012 r.) rok 2014 pokazał niewielki spadek. Liczba przyjazdów w porównaniu z 2013 r. zmalała o 2,18 proc., a zakwaterowań o 1,92 proc.

W 2014 r. polscy turyści zajęli 6. miejsce wśród zagranicznych turystów w Chorwacji - z udziałem 5,82 proc. Pierwszych pięć miejsc zajmują Niemcy, Włosi, Słoweńcy, Austriacy i Czechy.

 

Widok na elektrociepłownię w porcie Luke Ploce

 

Drugim ważnym sektorem chorwackiej gospodarki jest przemysł przetwórczy - produkcja żywności i napojów, produktów naftowych, chemikaliów i artykułów chemicznych oraz wyrobów z metalu. Przemysł przetwórczy odpowiada na 13,6 proc. chorwackiego PKB.

Chorwacja jest samowystarczalna w zakresie produkcji zbóż, cukru oraz większości roślin przemysłowych i produkcji drobiu. Oprócz zbóż uprawia się tu kukurydzę, soję, słonecznik, buraki cukrowe, owoce i oliwki. Winnice, w ponad 90 proc. prywatne, zajmują ok 32 tys. ha. Ok. 4 tys. podmiotów uprawnionych jest do komercyjnego połowu ryb. Blisko 30 spółek zajmuje się przetwórstwem owoców morza. Leśnictwo obejmuje ok. 2,2 mln ha lasów, z czego 78 proc. jest własnością państwa.

Areał indywidualnych gospodarstw rolnych stanowi ok. 1,1 mln ha, a podmiotów gospodarczych - 213 tys. ha. Łąki i pastwiska zajmują ok 25,7 proc. powierzchni uprawnej. 68 proc. użytków rolnych stanowią grunty orne (895 tys. ha gruntów ornych i ogrodów).

Istotnym sektorem jest też budownictwo i obrót nieruchomościami. Mają one odpowiednio 5,7 proc. oraz 9,1 proc. w tworzeniu chorwackiego PKB. Na skutek braku inwestycji kapitałowych, spadku aktywności w budownictwie mieszkaniowym oraz spadku liczby wydawanych zezwoleń budowlanych, od 2009 r. zmalała liczba i wartość robót budowlanych. W lutym 2014 r. wielkość wykonanych robót budowlanych była o 9,5 proc. mniejsza niż w lutym 2013 r. W marcu 2014 r. w sektorze budownictwa zatrudnionych było 69 tys. osób, czyli o 8 proc. mniej niż w marcu 2013 r.

Ceny nieruchomości spadają, a w 2013 r. rząd wprowadził program pomocy subsydiujący zakup mieszkań. Inny ważnym sektorem jest przemysł drzewny (prawie 47 proc. powierzchni kraju stanowią lasy).

 

 

W Chorwacji od lat rozwijały się tartaki, a tarcica z tego regionu, ze względu na wysoką jakość, trafiała do różnych miejsc Europy, Południowej Ameryki i Bliskiego Wschodu. W szczególności rozwijała się produkcja desek dębowych, z których słynęły slawońskie tartaki. Na początku XIX wieku pojawiły się pierwsze chorwackie fabryki mebli. W XX wieku produkcja rozszerzyła się także poza tereny zalesione, a po II wojnie światowej wybudowane zostały wielkie przemysłowe kombinaty, które zatrudniały tysiące robotników produkujących meble na rynek rodzimy i na eksport.

Wraz z powstaniem niepodległej Chorwacji i wprowadzeniem gospodarki rynkowej, pod koniec XX wieku, nastąpiły znaczące zmiany w zakresie organizacji i produkcji przemysłu drzewnego, a transformujące się otoczenie i globalizacja światowych przepływów handlowych miały wpływ na konsolidację zdolności produkcyjnych i umacnianie konkurencyjności.

Obecnie Chorwacja jest liczącym się na świecie producentem m.in. płyt fornirowanych, parkietów, wykładzin podłogowych i ściennych drewnianych elementów budowlanych. Wytwarza też produkty z drewna, korka i wikliny, drewna impregnowanego przeznaczonego np. do budowy podkładów kolejowych i elementów linii energetycznych.

Chorwacja też wreszcie uznanym wytwórcą mebli drewnianych. Główne typy drewna, które przetwarza się w Chorwacji to: dąb, buk, drewno jodłowo – świerkowe, jesion, grab, olcha, jawor i inne rodzaje drewna, głównie drzew liściastych. Ze względu na położenie geograficzne, dobre relacje handlowe i wyróżniającą się jakość produktów drewnianych, chorwacki przemysł drzewny od zawsze był ukierunkowany proeksportowo.

Produkty ze slawońskich dębów i innych rodzajów drewna tradycyjnie eksportuje się na główne światowe rynki, dodatkowo, w ostatnich latach wzrosła nadwyżka eksportu. Obecnie przerób drewna i produkcja mebli mają 7-proc. udział w chorwackim eksporcie.

W Chorwacji rozwija się też branża farmaceutyczna. Produkcją medykamentów zajmuje się 37 spółek, a udział przemysłu farmaceutycznego w przemyśle przetwórczym wynosi ok. 3,3 proc. Z kolei udział zatrudnionych to 1,7 proc.

 

 

Zużycie leków w Chorwacji stale rośnie, chociażby dlatego, że są one tam stosunkowo tanie. Z danych Instytutu Ekonomicznego wynika, że rząd w Zagrzebiu na refundację leków wydaje się około 1,4 proc. PKB, czyli więcej niż na naukę i szkolnictwo wyższe (dane z 2013 roku). Od 2005 do 2010 roku zużycie leków wzrosło w Chorwacji o 27 proc. Najwięcej zużywa się leków, które wpływają na układ sercowo-naczyniowy i układ nerwowy. Średnio, co trzeci mieszkaniec Chorwacji zużywa dziennie jedną dawkę leku na układ krążenia, a co szósty bierze co najmniej jedną dawkę specyfiku na układ nerwowy. W Chorwacji notuje się stosunkowo równomierne zużycie leków. Średnie zużycie medykamentów na receptę, na jednego mieszkańca w 2011 roku osiągnęło równowartość 694,4 kun. Najwięcej wydają mieszkańcy Karlowackiej żupanii (786 kun), a najmniej w Pożeszko-slawonskiej żupanii (605 kn).

 

źródło: Bank Światowy

 

Rentowność 10 wiodących firm farmaceutycznych jest stosunkowo wysoka. Marża EBITDA, miernik rentowności działalności gospodarczej, nieznacznie wzrosła z 23,7 proc. w 2010 roku, do 24 proc. w roku 2012. Wysoka rentowność to efekt stosunkowo dużej wydajność pracy w tym sektorze. W porównaniu ze światowymi firmami farmaceutycznymi, 10 wiodących chorwackich firm farmaceutycznych, także w tym zakresie jest w dobrej sytuacji. Średnia marża EBITDA dla spółek, które produkują leki generyczne na świecie, wynosi 21,3 proc., czyli jest o prawie 4 proc. niższa niż w przypadku dziesiątki czołowych chorwackich firm.

Perspektywy rozwoju przemysłu farmaceutycznego w Chorwacji poprawiły się po przystąpienia do Unii Europejskiej. W 2013 roku na rynku pojawiło się około 700 nowych leków, które są zarejestrowane w UE na podstawie centralnej procedury. Mimo coraz większej liczby leków na rynku, szansą dla krajowego przemysłu farmaceutycznego jest rozszerzenie się rynku, który obejmie całą UE-27, czyli w sumie 501 milionów ludzi, z czego 87 mln (17 proc.) ma więcej, niż 65 lat.

 

Największe firmy farmaceutyczne w Chorwacji:

Bariery

 

Polskie podmioty gospodarcze mają takie same warunki dostępu do rynku chorwackiego, jak pozostałe państwa członkowskie UE. Od chwili akcesji Chorwacji do UE terytorium tego kraju stało się częścią jednolitego unijnego terytorium celnego, nie istnieje już dotychczasowy system kontroli celnej towarów wwozu i handlu towarów pomiędzy Chorwacją i państwami członkowskimi UE.

W Chorwacji brak jest formalnych przeszkód administracyjnych utrudniających firmom zagranicznym, a szczególnie unijnym, prowadzenie działalności gospodarczej. Proces dostosowywania prawa gospodarczego do norm unijnych postępował w sposób ciągły.

Istnieją jednak ograniczenia, które odnoszą się do wszystkich firm zagranicznych. Dotyczy to szczególnie dziedzin jeszcze chronionych przez państwo, takich jak: telekomunikacja, energetyka, paliwa, transport lotniczy, kolejowy i promowy.

Podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w niektórych branżach przez obcokrajowców uwarunkowane jest koniecznością uzyskania zezwoleń, licencji czy koncesji wydawanych przez określone ustawowo organy administracji państwowej. Dotyczy to takich dziedzin, jak: bankowość, ubezpieczenia, transport, budownictwo, agencje celne, usługi geodezyjne, produkcja i handel wyrobami tytoniowymi, produkcja i handel materiałami wybuchowymi, produkcja, naprawa i handel bronią i sprzętem wojskowym, produkcja i handel bronią i amunicją, rozminowywanie, energetyka, kontrola jakości produktów, ochrona dziedzictwa kulturowego, handel i produkcja leków i środków medycznych, handel i produkcja leków weterynaryjnych, ochrona środowiska, planowanie przestrzenne, doradztwo podatkowe, audyt, usługi telekomunikacyjne, media elektroniczne, usługi pocztowe, usługi weterynaryjne, pośrednictwo pracy, agencje ochrony, transport lotniczy.

W obrotach handlowych z Chorwacją obowiązują dokumenty powszechnie stosowane w handlu międzynarodowym takie, jak: faktura, dokument przewozowy, dokument ubezpieczeniowy, dokumenty pomocnicze (certyfikaty i zaświadczenia) oraz dokument celny. Podstawowym dokumentem stosowanym przy kontroli celnej towarów oraz przy tranzycie, podobnie jak w handlu z państwami UE, jest „Jednolity dokument administracyjny” SAD (Single Administrative Document). Odprawa celna warunkowa artykułów (zwolnienie całkowite lub częściowe z cła i podatku) może dotyczyć artykułów nieprzeznaczonych do konsumpcji lub pozostających na terytorium Chorwacji określony czas lub tych, które będą wywożone w niezmienionej postaci i odbywa się na podstawie karnetów ATA, które wydaje Chorwacka Izba Gospodarcza.

W Chorwacji istnieje 14 specjalnych stref wolnocłowych (Ustawa o strefach wolnocłowych z 1996 r.) Zgodnie z postanowieniami tej ustawy, chorwacka lub zagraniczna firma może na terenie strefy prowadzić działalność gospodarczą w zakresie produkcji, handlu (z wyjątkiem detalicznego), handlu zagranicznego, bankowości i usług finansowych.

Oceniając możliwości wzrostu współpracy gospodarczej można uznać, że czynnikami, które będą stopniowo sprzyjały zarówno możliwościom wzrostu polskiego eksportu oraz większego zaangażowania inwestycyjnego są zmiany będące wynikiem dostosowywania się chorwackiej gospodarki do wymogów UE po akcesji.

Dodatkowo, Chorwacja może okazać się interesująca jako rynek umożliwiający polskim firmom ekspansję do pozostałych państw regionu Bałkanów Zachodnich.

W związku z wejściem Chorwacji do UE w mocy pozostają bilateralne umowy miedzy Polską i Chorwacją, których nie obejmuje kompetencja Wspólnoty, w tym umowa o:

  • unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku,
  • międzynarodowych przewozach drogowych osób i ładunków
  • w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji,
  • współpracy w dziedzinie ochrony roślin,
  • współpracy w dziedzinie weterynarii,
  • współpracy w dziedzinie turystyki,
  • cywilnej komunikacji lotniczej,
  • transporcie morskim

Wykaz wszystkich zawartych i obowiązujących umów z Chorwacją znajduje się na stronie http://www.traktaty.msz.gov.pl/.


Chorwacka Izba Gospodarcza

 

Najważniejszą organizacją samorządu gospodarczego jest Chorwacka Izba Gospodarcza (Hrvatska Gospodarska Komora HGK). Jej początki sięgają połowy XIX wieku. W każdym chorwackim województwie działa regionalna wojewódzka izba gospodarcza, swoją izbę ma również miasto Zagrzeb. Centralna Izba Gospodarcza jest nadrzędnym organem dla 19 wojewódzkich izb gospodarczych i izby miasta Zagrzebia.

Centrala HGK w Zagrzebiu ma osiem wydziałów i osiem departamentów. Przy Izbie działa 36 zrzeszeń branżowych. HGK ma swoje zagraniczne przedstawicielstwa w Brukseli (Belgia) i Moskwie (Rosja). Po zamknięciu przedstawicielstw w regionie Bałkanów oraz w Afganistanie, kolejne przedstawicielstwo zamierza otworzyć w Waszyngtonie. 

 

źródła: MSZ, Bank Światowy